Αρχείο

Posts Tagged ‘κοινωνια’

στιγμιαία κοινωνία «σμήνος»απο το ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΖΙΓΚΜΟΥΝΤ ΜΠΑΟΥΜΑΝ του Γ Σιακανταρη στην Βιβλιοθήκη της» Ε»

Αύγουστος 3, 2009 Σχολιάστε

στιγμιαία κοινωνία «σμήνος»απο το ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΖΙΓΚΜΟΥΝΤ ΜΠΑΟΥΜΑΝ του Γ Σιακανταρη στην Βιβλιοθήκη της» Ε»

Η στιγμιαία κοινωνία «σμήνος»
αποσπασμα απο το ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΖΙΓΚΜΟΥΝΤ ΜΠΑΟΥΜΑΝ
Από την κοινωνία των παραγωγών στην κοινωνία των καταναλωτών και των «απορριμμάτων»
ΖΙΓΚΜΟΥΝΤ ΜΠΑΟΥΜΑΝΖωή για κατανάλωση ΜΤΦΡ.: ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ«ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ»
βιβλιοπαρουσιαση ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΙΑΚΑΝΤΑΡΗ
»…Ενώ η νεωτερική κοινωνία των παραγωγών πόνταρε στην ανθεκτικότητα και στην ασφάλεια, η ρευστή κοινωνία των καταναλωτών μετατρέπει την ανθρώπινη επιθυμία για σταθερότητα από συστημική αρετή σε μεγάλο ελάττωμα. Το μεταμοντέρνο ρευστό περιβάλλον είναι εχθρικό στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, στην επένδυση και στην αποθήκευση. Ο καταναλωτισμός είναι μια ζωή που βιώνεται στο «τώρα», μια ζωή «βεβιασμένη». Οι ευκαιρίες του είναι μοναδικές και ο χρόνος του διακεκομμένος. Σ’ αυτόν τον κόσμο ο παραμικρός δισταγμός τιμωρείται με πέταγμα στα σκουπίδια. Για να υπηρετήσει όλες αυτές τις νέες «ανάγκες» η οικονομία του καταναλωτισμού δεν μπορεί να σταματά στην παρόρμηση απλής απόκτησης και κατοχής, αλλά να επεκτείνεται και να συμπληρώνεται από την παρόρμηση απαλλαγής και ξεσκαρταρίσματος των γρήγορα αντικαταστάσιμων προϊόντων. Αυτή η κοινωνία υπόσχεται μια στιγμιαία «εδώ και τώρα» ευτυχία. Μια ευτυχία διηνεκών στιγμών. Αν όμως είναι δύσκολο να απαντηθεί γενικά το ερώτημα πότε οι άνθρωποι είναι ευτυχείς, είναι ακόμα πιο δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να βρεθεί απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα στο πλαίσιο της καταναλωτικής κοινωνίας. Γιατί σ’ αυτήν την κοινωνία η υπόσχεση ικανοποίησης παραμένει δελεαστική μόνον όσο η επιθυμία και η ευτυχία παραμένουν ανικανοποίητες. Ετσι ο καταναλωτισμός δεν είναι μόνο μια οικονομία της υπερβολής και της σπατάλης, είναι επίσης και μια οικονομία της εξαπάτησης και του ανικανοποίητου.Η κοινωνία των καταναλωτών δεν κρίνει ικανότητες, γνώσεις, προθέσεις. Ολα αυτά κρίνονται και αναγνωρίζονται μόνον όταν στηρίζουν την καταναλωτική ικανότητα των κατόχων τους. Κατά τη γνώμη μου, η μεγαλύτερη συμβολή του Μπάουμαν στην κριτική του καταναλωτισμού έγκειται στην αποκάλυψη του «πέπλου άγνοιας» που κρύβεται πίσω από τις εγκλήσεις και τους όρκους στην κοινωνία της γνώσης, των ίσων ευκαιριών, της διά βίου μάθησης και άλλων συμπαρομαρτούντων «προσόντων». Η επίκληση των παραπάνω προσόντων είναι σε εισαγωγικά, όσο αυτά θεωρούνται συνοδοί στο καφέ-μπαρ της κατανάλωσης και όχι συνοδοιπόροι της αυταξίας του ανθρώπου ως δημιουργού, ως ενότητα παραγωγού και καταναλωτή. Για τον Μπάουμαν ο σκοπός των όποιων απαιτούμενων προσόντων είναι να κάνει τους κατόχους τους ευπώλητο εμπόρευμα. Το να είναι κανείς καταναλωτής αποτελεί ένα ατέρμονο καθήκον και προϋποθέτει επίπονο αγώνα. Ο ελαττωματικός καταναλωτής βρίσκεται αυτομάτως εκτός κοινωνίας. Ο φόβος για να γίνει κανείς ελαττωματικός καταναλωτής κεφαλοποιείται από τις εταιρείες, αλλά και από τους διοικητικούς και εκπαιδευτικούς μηχανισμούς. Μία άλλη ιδιαίτερα σημαντική παρατήρηση του θαρραλέου κριτικού της κοινωνικής αποδιοργάνωσης είναι η ματιά που ρίχνει στην αγορά. Μια ματιά που έχει και τεράστια πολιτική σημασία. Στην κοινωνία των καταναλωτών η αγορά δεν είναι ο χώρος όπου πραγματοποιούνται οι παραγμένες στον χώρο της παραγωγής αξίες, αλλά ένας χώρος που εκφέρει «ετυμηγορίες αποκλεισμού». Στις προ-πολιτικές κοινωνίες, αλλά και σε αυτές της πρώτης νεωτερικότητας μόνον ο κυρίαρχος, δηλαδή η πολιτική και το κράτος, μπορούσε να εκφέρει ετυμηγορίες αποκλεισμού. Σήμερα αυτόν τον ρόλο αναλαμβάνει η αγορά. Στην ανάλυση του Μπάουμαν δεν είναι η πολιτική (κράτος) που χάνει αρμοδιότητες, αλλά είναι η αγορά που αποκτά πολιτικές εξουσίες. Δεν απουσιάζει όμως μόνον η πολιτική από την κοινωνία των καταναλωτών, απουσιάζει και η ταξική ένταξη. Εδώ ο Μπάουμαν, από άλλους βεβαίως δρόμους, συγκλίνει με την ιδέα της εξατομικευμένης κοινωνίας και των κατηγοριών «ζόμπι» του Ούλριχ Μπεκ. Η κοινωνία των καταναλωτών, κατά τον συγγραφέα του παρόντος βιβλίου, διασπά τις ευρύτερες κοινωνικές ομάδες, διαλύει τις συλλογικές ταξικές ταυτότητες. Μόνον που ο Μπεκ στις διαδικασίες ρευστοποίησης των ταξικών ταυτοτήτων βλέπει τη διαμόρφωση εξατομικευμένων ρίσκων, ενώ ο Μπάουμαν βλέπει τη διαμόρφωση σμηνών. Σμήνη από καταναλωτές και σμήνη από «αποτυχημένους καταναλωτές».

H Ρουτίνα σημερα

Αύγουστος 1, 2009 Σχολιάστε

H Ρουτίνα σημερα

H Ρουτίνα σημερα

η Ρουτίνα σήμερα υποκαθιστά τον ρόλο που είχε η Παράδοση στην Παραδοσιακή κοινωνία
Μέσω της επανάληψης δημιουργείται ενα είδος προστατευτικού κουκουλιού ,μια αίσθηση (ή ψευδαίσθηση) ”οντολογικής ασφάλειας ” για το άτομο:
Η επανάληψη παράγει εμπιστοσύνη δηλαδή πίστη οτι ο κόσμος θα συνεχίσει να είναι ο ίδιος και αύριο όπως και σήμερα ή χθες , οτι δεν θα συμβεί κατι το ξαφνικό (συνήθως τρομερό)Έτσι η ρουτίνα είναι ένα είδος -ξόρκι
 
Μόνο που αυτό το ξόρκι είναι πολύ πιο αδύνατο σήμερα παρα στην παραδοσιακή κοινωνία -λόγω της σύγχρονης κοινωνικής ταχύτητας ..σχεδόν εξαΰλωσης …
Γιαυτό και πολλοί -πάρα πολλοί -γαντζώνονται στην ρουτίνα με τρόπο Υστερικά (ή ψυχαναγκαστικό …) για να εξορκίσουν μανιασμένα την αλλαγή

Ο Πύργος του Καφκα (και η Ελλάδα του Νεοφιλελεύθερου Σήμερα

Φεβρουαρίου 1, 2009 Σχολιάστε

Ο Πύργος του Καφκα (και η Ελλάδα του Νεοφιλελεύθερου Σήμερα )

Στον Πύργο :ο ήρωας του Κάφκα ο Κ θέλει να εισέλθει στον Πύργο αλλά μένει πάντα απ έξω γιατί είναι ξένος « Δεν σας αρέσει ο Πύργος» ρώτησε ο δάσκαλος γρήγορα. «Πως»ξαναρώτησε ο Κ λίγο αιφνιδιασμένος και επανέλαβε αμέσως την ερώτηση με ηπιότερο τόνο «Αν μου αρέσει ο Πύργος ;Γιατί νομίζετε ότι δεν μου αρέσει;» «Σε κανένα ξένο δεν αρέσει»είπε ο δάσκαλος
Πράγματι στον Κ δεν άρεσε ο Πύργος«Ξαφνικά ο Κ θυμήθηκε το χωριό του . Μπορούσε να σταθεί πολύ καλά απέναντι σ¨ αυτόν τον δήθεν Πύργο κι έκανε όλη αυτή την πορεία για να τον δει ,τότε ήταν κρίμα για τον κόπο[… ]Kι άρχισε να συγκρίνει το καμπαναριό του χωριού του με τον πυργίσκο πού έβλεπε εκεί πάνω . Το καμπαναριό χωρίς δισταγμό λόγχιζε τον αέρα με έναν υψηλότερο σκοπό από ότι τα χαμηλά σπίτια [… ]ο πύργος κατέληγε σε κάτι σαν σοφίτα με πολεμίστρες ακανόνιστες σπασμένες[… ]Νόμιζες πως ήταν κάποιος ψυχοπαθής πού τον είχαν κλειδωμένο στο πιο ψηλό δωμάτιο του σπιτιού είχε σπάσει τη στέγη και είχε ανυψωθεί ,για να βλεπει από εκεί τον κόσμο
Φραντς Καφκα Ο Πύργος μτφ Κωστας Προκοπίου Γραμματα Αθήνα 1983

 

Η ΣΠΗΛΙΑ ΤΟΥ ΝΟΣΦΕΡΑΤΟΥ: Ο Πύργος του Καφκα (και η Ελλάδα του Νεοφιλελεύθερου Σήμερα )

Τι να κάνουμε; Σημειώσεις απογοήτευσης για την έρημη χώρα ..

Ιανουαρίου 27, 2009 Σχολιάστε

Τι να κάνουμε; Σημειώσεις απογοήτευσης για την έρημη χώρα .. Τι να κάνουμε ;

 

 Σ’ αυτή την έρημη χώρα που ξεκολλά σαν την Πέτρινη σχεδία του Σαραμάγκου η σαν την τελική σκηνή του Underground του Κουστουριτσα ..

στην no man’s Land επιπεδοχωρα , στην Νεοδημοκρατική Μεταδημοκρατια , στη χωρά που κρύβει το κεφάλι της στα σκυλάδικα , σαν την στρουθοκάμηλο που τρέμει το επερχόμενο τέλος

 Και που βουλιάζει μες τη κινούμενη άμμο του παρόντος και απωθεί και παρελθόν και μέλλον που βαδίζει σημειωτόν απάνω στο κενό και δεν τολμά να δει το βάραθρο από κάτω ,

Στην χώρα που απώθησε το προπέρσινο τραύμα με τις Φωτιές και ξαναψήφισε τους Ίδιους, αρκούμενη στα καθρεφτακια και τις χάντρες και στα τριχιλιαρα

 Και που κατάπιε τα πιο απίστευτα σκάνδαλα , σαν παγωμένη από μια πληγή που δεν πονά τώρα γιατί ο πραγματικός πόνος θα έρθει αργότερα

 Και που κοιτούσε αμίλητη την εξέγερση του Δεκέμβρη, με μια εσωτερικευμένη οργή και τρόμο μαζί , και μια μνησικακία και φθόνο για τον ίδιο της τον εαυτό,σαν μια σκιά που έχει χάσει το σώμα της και μένει εγκλωβισμένη στον τοίχο

Και που δεν ξαναμίλησε γιαυτό –ούτε για τον Δεκέμβρη ,όπως δεν ξαναμίλησε για τις φωτιές απωθώντας τα τραύματα της στην καταπακτή ενός ήδη μπουκωμένου συλλογικού ασυνειδήτου που ξεχειλίζει χόλο

 Και που τώρα τεμαχίζεται -μέσα σε μπλοκα αγροτών και αδιέξοδα , στα βαλτοτόπια του Τίποτα ,

Ελλάδα ,

 Έρημη χώρα του παρόντος , ενώ η εξουσία της με βουλωμένα τα αυτιά με το κερί δίνει γραμμή ‘’Κωπηλατήστε’’ κι οι Κωπηλάτες συνεχίζουν ανάμεσα στην Σκύλα και στην Χάρυβδη Τι να κάνουμε;….

για την ουτοπία μιας »επικοινωνιακής» κοινωνιας ..απο το Ζαν Μπροντιγιαρ : Η Διαφάνεια του κακού

Ιανουαρίου 20, 2009 Σχολιάστε

για την ουτοπία μιας »επικοινωνιακής» κοινωνιας ..απο το Ζαν Μπροντιγιαρ : Η Διαφάνεια του κακού

η ουτοπία μιας επικοινωνιακής κοινωνίας είναι κάτι άνευ νοήματος, εφόσον η επικοινωνία προκύπτει συγκεκριμένα από την ανικανότητα μιας κοινωνίας να ξεπεράσει τον εαυτό της αγόμενη σε άλλους σκοπούς.

Το ίδιο ισχύει και για την πληροφόρηση : η περίσσεια γνώσεων διασπείρεται αδιάφορα με τρόπο επιφανειακό προς ολες τις κατευθύνσεις, στην πραγματικότητα όμως προκαλεί απλώς μια μετατροπή /αντιμετάθεση. Στη διασύνδεση οι συνομιλητές είναι συνδεδεμένοι ο ένας με τον άλλον όπως το φις με την ηλεκτρική πρίζα.

Όπως πολύ σωστά λέγεται»αυτό» επικοινωνεί, μέσα απο ενα είδος μοναδικού , στιγμιαίου κυκλώματος , και για να επικοινωνήσει αυτό καλά , το πράγμα πρέπει να γίνει γρήγορα ,δεν υπάρχει χρόνος για σιωπή. Η σιωπή έχει εξοβελιστεί από τις οθόνες και την επικοινωνία

Οι μεσο-ενημερωικές εικονες (και το μεσοενημερρωτικό κείμενο είναι σαν τις εικόνες) δεν σιωπουν ποτέ: εικόνες και μηνύματα οφείλουν να ρέουν συνεχώς

Η σιωπή όμως , αυτή η συγκοπή στο κύκλωμα, αυτή η ήπια καταστροφή , αυτό το lAPSUS που στην περίπτωση της τηλεόρασης αποκτά ιδιαίτερα μεγάλη σημασία – μια ρήξη φορτωμένη με άγχος και αγαλλίαση μαζί, που επιβεβαιώνει ότι όλη αυτή η επικοινωνία δεν είναι κατά βάθος παρά ένα σενάριο που έχει γίνει με το ζόρι, μια αδιάκοπη διαδοχή πλασμάτων που μας απαλλάσσει από το κενό τόσο της οθόνης όσο και της οθόνης του μυαλού μας, της οποίας τις εικόνες παραμονεύουμε , εξίσου γοητευμένοι.

Η εικόνα ενός ανθρώπου που κάθεται και χαζεύει, μια μέρα απεργίας, την κενη οθόνη της τηλεόρασης του θα θεωρείται κάποτε μια από τις ωραιότερες εικόνες της ανθρωπολογίας του 20ου αιώνα

Ζαν Μπροντιγιαρ : Η Διαφάνεια του κακού , Εξάντας Νήματα , μτφ Ζ Σαρίκας (1990) 1996(σ 21)
΄βλ και
Το τελος της Πολιτικης Οικονομίας : απο το Ζαν Μπροντιγιαρ : Η Διαφάνεια του κακού

Η ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΑΝΩ ΣΤΑ ΑΚΡΑΙΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

Αναρτήσεις της ετικέτας »Οι Μεταμορφωσεις της ταυτοτητας » στην Σπηλιά του Νοσφεράτου

Ιανουαρίου 18, 2009 Τα σχόλια έχουν κλείσει

Νίκου Δεμερτζή:Περι Πολιτικού Κυνισμού

Ιανουαρίου 16, 2009 Τα σχόλια έχουν κλείσει

Νίκου Δεμερτζή:Περι Πολιτικού Κυνισμού


Πολιτικός Κυνισμός: Σύμπτωμα ή αιτία της κρίσης εκπροσώπησης;

Νίκος Δεμερτζής
Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, Τμήμα ΕΜΜΕ

Επειδή στην πολιτική και επιστημονική γλώσσα οι λέξεις που χρησιμοποιούμε είναι κατά κανόνα διφορούμενες, πριν μπω στο κυρίως θέμα μου θα ξεκινήσω με δύο πλαισιωτικά σχόλια. Πρώτον, η απροβλημάτιστη χρήση του ιατρογενούς όρου «κρίση» εξυπονοεί (και υποκρύπτει συνάμα) μια ιδεώδη ή «φυσιολογική» συνθήκη οργάνωσης, διαμεσολάβησης και εκπροσώπησης κοινωνικών συμφερόντων από τα κόμματα, τις κυβερνήσεις κ.λπ. έτσι, ώστε κάθε τι έξω από αυτή να συνιστά παρέκλιση ή παθογένεια. Αντί όμως της «κρίσης» θα μπορούσε να χρησιμοποιηθούν οι λέξεις «μετεξέλιξη», «αλλαγή», «μετασχηματισμός» ή «μεταβολή» και κατ’ αυτόν τον τρόπο να ορισθεί διαφορετικά η κατάσταση. Ας μη ξεχνάμε, στην πολιτική οι λέξεις είναι όπλα στον αγώνα για την εξουσία και ο ορισμός ενός γεγονότος ή μιας συλλογικής εμπειρίας ευνοεί με τον έναν ή τον άλλο τρόπο τα συμφέροντα μιας ομάδας, προνομιούχου ή μη. Η χρήση της «κρίσης» συνήθως φοβίζει και συσπειρώνει.
Δεύτερον, κάθε κρίση νομιμοποίησης (δηλαδή η αμφισβήτηση της στοχοθεσίας και του ηθικού θεμελίου των ενεργειών ενός πολιτικού οργανισμού), καθώς και κάθε διοικητική κρίση (δηλαδή η ανεπάρκεια κρατικών ή μη κρατικών δρώντων στην αντιμετώπιση οικονομικών, περιβαλλοντικών και ποικίλων διαχειριστικών προβλημάτων) δεν συνεπάγεται αυτομάτως και κρίση πολιτικής εκπροσώπησης. Στην εκδήλωση της τελευταίας συμβάλλει ο ανοικτός ή κλειστός χαρακτήρας του πολιτικού συστήματος, το ισχυρό ή αδύναμο κράτος, ο αριθμός των κομμάτων, το εκλογικό σύστημα, οι αδράνειες της πολιτικής κουλτούρας, αλλά και οι εκάστοτε συγκυρίες. Έτσι, χωρίς να αποκλείονται μετατροπές στο άμεσο ή απώτερο μέλλον, δεν πρέπει να εκπλήσσει η επικράτηση του δικομματισμού στην Ελλάδα παρά τη χρονίως εκδηλούμενη δυσφορία απέναντι στην πολιτική και τους πολιτικούς.
Στις τρέχουσες πολιτικές αναλύσεις, ως έκφραση, σύμπτωμα και αιτία, της κρίσης νομιμοποίησης (και εν μέρει εκπροσώπησης) θεωρείται συνήθως ο πολιτικός κυνισμός. Ως πολιτικός κυνισμός εκλαμβάνεται η δυσπιστία στην ειλικρίνεια, την ακεραιότητα και τις προθέσεις των πολιτικών αρχών, του πολιτικού προσωπικού και των πολιτικών θεσμών, οι οποίοι θεωρείται ότι δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες του εκλογικού σώματος. Ο πυρήνας του πολιτικού κυνισμού καταλαμβάνεται από την απουσία εμπιστοσύνης, ανεξάρτητα από επιχειρήματα υπέρ ή κατά. Δεν είναι απλός σκεπτικισμός, αλλά μια εμπεδωμένη και γι αυτό αυτο-εκπληρούμενη αρνητικότητα απέναντι στους πολιτικούς και την πολιτική διαδικασία. Ως εκ τούτου, θεωρείται ότι υποσκάπτει τη δημοκρατία καθώς οδηγεί σε μειωμένη πολιτική συμμετοχή, σε απάθεια και αποξένωση. Διεθνώς, ο πολιτικός κυνισμός προσδιορίζεται συνήθως από τις τοποθετήσεις του κοινού σε ερωτήσεις του τύπου: «Πιστεύεις ότι υπάρχει διαφθορά στη δημόσια ζωή της χώρας; Σε ποιο βαθμό νομίζεις ότι κυβερνάται η χώρα για το γενικό καλό; Πόσο συχνά πιστεύεις ότι η κυβέρνηση κάνει σωστές ενέργειες στα διάφορα θέματα; Δεν βρίσκω πολλά στο σύστημα διακυβέρνησης της χώρας που να με κάνουν υπερήφανο/η». Στην Ελλάδα μάλιστα, πολύ συχνά, η απαρέσκεια και οι σχεδόν απόλυτα απορριπτικές στάσεις έναντι του πολιτικού προσωπικού και των περισσότερων πολιτικών θεσμών ακολουθούν αυξητική τάση ακόμα και στις παραμονές εκλογών, σε συγκυρίες, δηλαδή, κατά τις οποίες αναμένεται ότι ο πολίτης αφοσιώνεται περισσότερο στην πολιτική διαδικασία. Αυτό όμως δεν τον εμποδίζει να συμμετέχει μαζικά στις εκλογές, κάτι που ασφαλώς δεν οφείλεται μόνο στη μέχρι πρότινος υποχρεωτικότητα της ψήφου.
Εδώ θέλω να αμφισβητήσω την κοινότοπη αυτή αντίληψη και να υποστηρίξω ότι ο πολιτικός κυνισμός δεν είναι μια γνωστικού τύπου εκτίμηση και δεν εξαντλείται στη δυσπιστία απέναντι στην πολιτική και τους πολιτικούς. Απεναντίας, είναι μια σύνθετη θυμική κατάσταση αποτελούμενη από ειρωνεία, σαρκασμό, διακωμώδηση, δυσφορία, μελαγχολία, απαισιοδοξία, αυτο-λύπηση, απελπισία, σκεπτικισμό, καγχασμό, δυσπιστία, κακοπιστία, μοιρολατρεία, αγανάκτηση, επιφυλακτικότητα και μνησικακία. Βεβαίως τα συστατικά αυτά χαρακτηριστικά, που πολύ δύσκολα εντοπίζονται με τα εργαλεία της εμπειρικο-στατιστικής ανάλυσης, συνδυάζονται και στοιχίζονται διαφορετικά ανά περίπτωση, ακριβώς διότι ο πολιτικός κυνισμός δεν ειναι ένας για όλους. Έτσι, είναι άλλος ο σαρκαστικός και ειρωνικός κυνισμός των από πάνω, όπου αξίες και αρχές λειτουργούν προσχηματικά και όπου, όπως έχει λεχθεί, ο κυρίαρχος αποκαλύπτει τη μάσκα του, χαμογελά με κατανόηση στον αδύναμο αντίπαλό του συνεχίζοντας μολοντούτο να τον καταπιέζει, και ειναι άλλος ο καγχαστικός, δυσφορικός και μοιρολατρικός κυνισμός των από κάτω, που λειτουργεί ως ψυχική παρακαμπτήριος της ντροπής και ως άμυνα απέναντι σε δύσκολες συνθήκες ζωής που δεν μπορούν να αλλάξουν.
Παρομοίως, μπορεί κανείς να διακρίνει ανάμεσα σε έναν εποικοδομητικό και έναν καταστροφικό πολιτικό κυνισμό. Συναποτελούμενος από ειρωνεία, σκεπτικισμό, επιφυλακτικότητα, και δυσπιστία, ο πρώτος είναι συμβατός με τη δημοκρατία καθώς ευνοεί την αποστασιοποίηση από μισαλλόδοξες «αλήθειες» και την ανεκτικότητα απέναντι στον άλλο. Αντίθετα, ο έτερος τύπος είναι ασύμβατος με τη δημοκρατία καθώς στηρίζεται στην κακοπιστία, το μηδενισμό και τη διακωμώδηση των πάντων. Όντως τότε προκαλείται κρίση εκπροσώπησης. Στην περίπτωση όμως του εποικοδομητικού κυνισμού μπορούν να ενεργοποιηθούν κρυμμένες δυνατότητες και να αλλάξουν οι όροι του πολιτικού ανταγωνισμού.